છેલ્લા કેટલાક સમયથી વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલ (કાચા તેલ) ના ભાવમાં સતત વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. મે 2026 ની શરૂઆતમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ પ્રતિ બેરલ $113 ને વટાવી ગયા હતા, જે તાજેતરના સમયનો સર્વોચ્ચ સ્તર છે. જોકે છેલ્લા બે દિવસમાં ભાવમાં થોડો ઘટાડો થયો છે, પરંતુ એકંદરે સ્થિતિ હજુ પણ ચિંતાજનક છે.
ભાવ વધવા પાછળના મુખ્ય કારણો
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધવા માટે કોઈ એક કારણ જવાબદાર નથી, પરંતુ અનેક ભૌગોલિક અને રાજકીય પરિબળો એકસાથે કામ કરી રહ્યા છે:
મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધની સ્થિતિ: ફેબ્રુઆરી અને માર્ચ 2026 માં ઈરાન અને અન્ય દેશો વચ્ચે વધેલા તણાવને કારણે સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ છે.
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) માં અવરોધ: વિશ્વના કુલ તેલ પરિવહનનો મોટો હિસ્સો આ માર્ગે પસાર થાય છે. અહીં સર્જાયેલી અસ્થિરતાને કારણે સપ્લાયમાં મોટો કાપ આવ્યો છે.
ઉત્પાદનમાં ઘટાડો: OPEC+ દેશો દ્વારા તેલના ઉત્પાદન પર અંકુશ રાખવાના નિર્ણયોએ પણ બજારમાં તેલની અછત ઊભી કરી છે.
વૈશ્વિક માંગમાં વધારો: ઉનાળાની શરૂઆત અને પરિવહન ક્ષેત્રમાં તેજી આવતા ઇંધણની માંગમાં જબરદસ્ત ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.
ભારત પર તેની શું અસર પડશે?
ભારત તેની જરૂરિયાતનું 80% થી વધુ ક્રૂડ ઓઈલ આયાત કરે છે. તેથી, આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવમાં થતો નાનો ફેરફાર પણ ભારતની અર્થવ્યવસ્થા પર મોટી અસર પાડે છે:
પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ: જો ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ લાંબો સમય ઊંચા રહે, તો સ્થાનિક સ્તરે પેટ્રોલ અને ડીઝલ મોંઘા થઈ શકે છે.
મોંઘવારીમાં વધારો: ઇંધણના ભાવ વધતા ટ્રાન્સપોર્ટેશન ખર્ચ વધે છે, જેના કારણે શાકભાજી, અનાજ અને અન્ય જરૂરી ચીજવસ્તુઓ મોંઘી થાય છે.
રૂપિયાનું મૂલ્ય: વધુ ડોલર ચૂકવીને તેલ ખરીદવું પડતું હોવાથી ભારતીય રૂપિયા પર દબાણ વધે છે.
હાલની તાજી સ્થિતિ (મે 7, 2026)
તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તણાવ ઘટાડવા માટે કેટલીક મંત્રણાઓ શરૂ થઈ હોવાના સંકેત મળ્યા છે. આ કારણે છેલ્લા 24 કલાકમાં તેલના ભાવમાં 7% થી 8% નો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. હાલમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ $101 પ્રતિ બેરલ ની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે.
નિષ્કર્ષ: જો આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ જળવાઈ રહેશે અને ઓઈલ ઉત્પાદક દેશો પુરવઠો વધારશે, તો આગામી દિવસોમાં સામાન્ય જનતાને મોંઘવારીમાંથી મોટી રાહત મળી શકે છે.